Definition of chronic postsurgical pain in the ICD-11: a narrative review of implications for anaesthesiology and pain medicine
Ulrike M. Stamer, Patricia Lavand’homme , Debora M. Hofer , Antonia Barke and Beatrice Korwisi
British Journal of Anaesthesia, 136 (4): 1319e1329 (2026)
doi: 10.1016/j.bja.2025.02.005
Η εφαρμογή της 11ης αναθεώρησης της Διεθνούς Ταξινόμησης Νοσημάτων και Συναφών Προβλημάτων Υγείας (ICD-11) από τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠOY) σηματοδοτεί σημαντική εξέλιξη στον τομέα της διάγνωσης, ταξινόμησης και αντιμετώπισης του χρόνιου πόνου. Για πρώτη φορά, οι διαγνωστικές κατηγορίες σχετικά με τον πόνο θεμελιώνονται σε έναν πολυπαραγοντικό και βιοψυχοκοινωνικό ορισμό του χρόνιου πόνου, ενώ νέες διαγνώσεις που απουσίαζαν έως σήμερα ενσωματώθηκαν στον ICD-11, συμπεριλαμβανομένου και ενός σαφούς ορισμού του χρόνιου μετεγχειρητικού πόνου (Chronic Post-Surgery Pain, CPSP).
Ο χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος αποκτά επίσημη ταξινόμηση: Επιπτώσεις της ICD11 στην κλινική πρακτική και την έρευνα
Σημαντικότητα: Ο χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος (CPSP) συχνά υποεκτιμάται, ενώ απουσιάζει ένας κοινώς αποδεκτός ορισμός και η διάγνωση παρουσιάζει δυσκολίες. Η εισαγωγή του ICD11 συμβάλλει στη βελτίωση της κατάστασης, παρέχοντας σαφέστερες κατευθυντήριες γραμμές.
Τι είναι ο χρόνιος μετεγχειρητικός πόνος;
Αναφέρεται στον πόνο που:
- Ο πόνος επιμένει ή υποτροπιάζει για διάστημα άνω των 3 μηνών μετά την επέμβαση.
- Ο πόνος εμφανίζεται ή επιδεινώνεται μετά από χειρουργική επέμβαση.
- Εντοπίζεται στην περιοχή του χειρουργείου (ή έχει προέλθει από αυτή).
- Δεν μπορεί να εξηγηθεί επαρκώς από λοιμώξεις, κακοήθεια ή οποιαδήποτε άσχετη προϋπάρχουσα κατάσταση πόνου.
Για πρώτη φορά, ο CPSP αναγνωρίζεται στο ICD11 ως μια ξεχωριστή κατάσταση χρόνιου πόνου με ειδικό διαγνωστικό κωδικό (MG30.21).
Στροφή σε ένα βιοψυχοκοινωνικό μοντέλο
Το ICD11 κινείται πέρα από τις μεμονωμένες βαθμολογίες πόνου. Αντίθετα, ενθαρρύνει μια πολυδιάστατη αξιολόγηση που αντικατοπτρίζει πώς ο πόνος επηρεάζει πραγματικά τη ζωή των ασθενών.
Με τη χρήση προαιρετικών κωδικών επέκτασης, οι κλινικοί γιατροί έχουν τη δυνατότητα να καταγράψουν:
- Την ένταση του πόνου
- Το βαθμό δυσφορίας που προκαλείται από τον πόνο
- Το πόσο ο πόνος επηρεάζει τις καθημερινές δραστηριότητες
- Το χρονικό μοτίβο (όπως διαλείπουσα, διαρκής ή διαρκής με εξάρσεις)
- Ψυχοκοινωνικούς παράγοντες, εφόσον τεκμηριώνονται μέσα από κλινικά δεδομένα
Αυτή η προσέγγιση ευθυγραμμίζει τη διάγνωση με τη σύγχρονη επιστήμη του πόνου – και υποστηρίζει πιο εξατομικευμένη φροντίδα.
Τι συμβαίνει με τον νευροπαθητικό πόνο;
Ο CPSP έχει συχνά νευροπαθητικά χαρακτηριστικά, ειδικά μετά από διαδικασίες που περιλαμβάνουν τραυματισμό νεύρων. Ωστόσο, το ICD11 ακολουθεί έναν σαφή κανόνα:
Η αιτία προηγείται του μηχανισμού.
Ακόμη κι αν υπάρχουν νευροπαθητικά χαρακτηριστικά, ο πόνος μετά από χειρουργική επέμβαση ταξινομείται ως CPSP. Όμως η κλινική διάκριση παραμένει σημαντική: ο νευροπαθητικός CPSP συνδέεται με αυξημένη αναπηρία και δυσφορία και ενδέχεται να απαιτεί εναλλακτικές θεραπευτικές προσεγγίσεις.
Γιατί τα προηγούμενα ποσοστά CPSP ήταν τόσο μεταβλητά
Προηγούμενες μελέτες ανέφεραν ποσοστά CPSP που κυμαίνονται από 5% έως πάνω από 80%, κυρίως λόγω:
- Διαφορετικοί ορισμοί
- Εξάρτηση από μεμονωμένα ¨score cut‑offs¨ πόνου
- Ασυνεπείς χρόνοι αξιολόγησης του πόνου
Ο ICD11 παρέχει έναν τυποποιημένο, τεκμηριωμένο ορισμό, που σημαίνει ότι τα παλαιότερα δεδομένα επιπολασμού μπορεί να χρειάζονται προσεκτική επαναξιολόγηση.
Προκλήσεις – Πόνος πριν την επέμβαση
Ένα συνεχιζόμενο ζήτημα είναι η διάγνωση του CPSP σε ασθενείς που είχαν ήδη πόνο πριν από την επέμβαση. Επί του παρόντος:
- Ορισμένοι υποτύποι ICD11 απαιτούν ενδείξεις αλλαγμένων χαρακτηριστικών πόνου
- Ο γενικός κωδικός CPSP δεν το απαιτεί
Οι συγγραφείς προτείνουν την εναρμόνιση των κριτηρίων, διασφαλίζοντας ότι οι αλλαγές στην ποιότητα του πόνου —όχι μόνο στην ένταση— αναγνωρίζονται με συνέπεια σε όλα τα επίπεδα κωδικοποίησης.
Τι σημαίνουν τα παραπάνω
Για κλινικούς ιατρούς
- Καλύτερη τεκμηρίωση του χρόνιου πόνου
- Σαφέστερη επικοινωνία μεταξύ των κλάδων
- Πιο ακριβής, ασθενο-κεντρικός σχεδιασμός θεραπείας
Για ερευνητές
- Βελτιωμένη συγκρισιμότητα μεταξύ των μελετών
- Πιο αξιόπιστα δεδομένα επιπολασμού του CPSP
- Μια ισχυρότερη βάση για την έρευνα αποτελεσμάτων
Για τα συστήματα υγείας
- Ο CPSP αποτυπώνεται πλέον στις στατιστικές υγείας.
- Υποστηρίζει ενημερωμένη πολιτική και κατανομή πόρων
Συμπέρασμα
Ο ICD11 αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς για την επιστήμη της ιατρικής του πόνου. Η αναγνώριση του CPSP ως ξεχωριστής χρόνιας πάθησης και η ενσωμάτωση βιοψυχοκοινωνικών παραμέτρων αξιολόγησης προάγουν τη διαγνωστική διαδικασία, τη τεκμηρίωση καθώς και την παροχή φροντίδας υγείας. Επιπλέον, η εν λόγω προσέγγιση θέτει τις βάσεις για πιο αποτελεσματικές ερευνητικές δραστηριότητες και λήψη πολιτικών αποφάσεων.
Ταξινόμηση του χρόνιου μετεγχειρητικού πόνου (CPSP) στο ICD-11. Οι διαγνώσεις πρώτου επιπέδου χρόνιου δευτερογενούς πόνου εμφανίζονται σε κίτρινα πλαίσια και οι διαγνώσεις δεύτερου επιπέδου CPSP σε μπλε κουτιά. Οι διαγνώσεις τρίτου επιπέδου υποομάδων CPSP που εμφανίζονται σε πράσινα πλαίσια αναφέρονται στο Foundation of the ICD-11. Αυτά τα στοιχεία του Ιδρύματος βρίσκονται κάτω από τη διαγνωστική ακτογραμμή της γραμμικοποίησης των στατιστικών νοσηρότητας και θνησιμότητας (MMS) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ), η οποία είναι ένα υποσύνολο που προέρχεται από τον ΠΟΥ για μελλοντικά MMS. Το MMS του ΠΟΥ επιτρέπει μόνο κωδικοποίηση δεύτερου επιπέδου
Διαγνωστικά κριτήρια του ICD-11 για χρόνιο μετεγχειρητικό πόνο (CPSP) σύμφωνα με τη γραμμικοποίηση των στατιστικών νοσηρότητας και θνησιμότητας (MMS) του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) που διατίθενται στο Εργαλείο Κωδικοποίησης ICD-11 (κωδικοποίηση δεύτερου επιπέδου) και στον οργανισμό ICD-11 (κωδικοποίηση τρίτου επιπέδου). Γραμμικοποίηση MMS: Υποσύνολο ΠΟΥ του επιπέδου θεμελίωσης ICD-11 για στατιστικές θνησιμότητας και νοσηρότητας.